weerstand

Weerstand is overal. En als je in een leidinggevende positie bent, kan het nogal vervelend zijn. Want je wilt een (al dan niet gezamenlijk) bepaalde richting op en een paar teamleden ‘doen niet mee’. De weerstand komt dan tussen de regels door naar buiten, bijvoorbeeld in de vorm van grapjes maken over het besluit, roddelen, smoesjes, slechte communicatie of vertraging. Als de weerstand dieper zit, dan krijgt het vaak een meer openlijke uiting: opzettelijk tegenwerken, staken of een openlijk conflict. De weerstand vindt zo een uitweg in sabotagegedrag van een minderheid in de groep.

Terwijl er ook een andere manier is om naar weerstand te kijken. Hoe vind je deze: “Weerstand is slechts een stem die nog geen gehoor heeft gevonden”. Onder deze kijk op weerstand ligt het uitgangspunt dat elke stem, mening of opvatting het ‘recht’ heeft om gehoord te worden. Wat overigens niet betekent dat de betreffende mening ook gevolgd moet worden.

Maar, als je op deze manier naar weerstand kijkt, wordt weerstand iets meer dan alleen een lastig ding. In de term weerstand zit een waardeoordeel verborgen. Haal je het waardeoordeel eraf, dan zou je het ‘een tegengeluid’ of (nog neutraler) ‘een ander geluid’ kunnen noemen. En dan kan het opeens de stem zijn van een inzicht dat we (nog) niet hebben. En kan het de bron zijn van verandering en innovatie.

Het is zo’n vierhonderd jaar geleden dat de Italiaanse sterrenkundige Galileo Galileï verkondigde dat de aarde om de zon draait. Een gedurfde stelling voor die tijd. De paus dwong hem zijn mening af te zweren. Zat Galileï in de weerstand? De paus dacht van wel.

Om te kunnen werken met de waarde van weerstand, moet je afscheid nemen van ‘het monopolie op de waarheid’. En aannemen dat iedere mening van waarde is. En dat iedere mening gezegd mag worden. En als alles gezegd kan worden heeft dat twee gevolgen:

  1. Er ontstaat meer gedeelde wijsheid. Er wordt nieuwe informatie gedeeld. Hoe meer informatie gedeeld wordt, hoe meer wijsheid er is in de groep. En meer gedeelde wijsheid leidt tot betere besluiten.
  2. De groep wordt hechter. Sabotagegedrag is eigenlijk niets anders dan afscheiding. Het is het afstand nemen van de eigen verantwoordelijkheid en van de eigen bijdrage aan de missie van de groep. En daarmee plaatst iemand zich buiten de groep. Door het geluid van de minderheid stem te geven kan deze zich weer aansluiten bij de groep.

Dit vraagt overigens wel iets van het leiderschap: compassie, neutraliteit en heel goed luisteren.

Deep Democracy is een methode die gebruik maakt van deze principes om tot goede en inclusieve besluitvorming te komen in teams. Hier vind je meer over deze krachtige werkwijze.
Ik geef ook korte workshops waarin je kunt kennismaken met Deep Democracy. De data staan in de agenda.